Brygada ¦więtokrzyska

Największ± jednostk± partyzanck± NSZ była utworzona na KielecczyĽnie 11 sierpnia 1944 r. Brygada ¦więtokrzyska. W jej skład weszły wcze¶niej istniej±ce oddziały, skoncentrowane od czerwca 1944 r. na terenie powiatu opatowskiego. Sformowano z nich dwa pułki piechoty : 204. pp. Ziemi Kieleckiej i 202. pp. Ziemi Sandomierskiej. Dowództwo nad zgrupowaniem powierzono mjr./płk. Antoniemu Szackiemu ps. ,,Bohun D±browski''. Podlegał on Dowództwu NSZ-ZJ. W grudniu 1944 r. jednostka liczyła 822 ludzi. Prowadziła walki zarówno z Niemcami (m.in. pod Czarnocinem, Olesznem, Wodzisławiem, Zagnańskiem, Radoszycami), jak i partyzantk± sowieck± oraz Armi± Ludow± (pod Fanisławicami, Rz±ąbcem, Węgrzynowem).
W wyniku ofensywy wojsk sowieckich w styczniu 1945 r. Brygada rozpoczęła marsz na Zachód (przez ¦l±sk, Protektorat Czech i Moraw). ,,Wierzyłem - pisał po latach Antoni Szacki - że wyprowadzę was z domu niewoli i ¶mierci. Polska Ludowa kopała nam groby, otwierała nowe więzienia, stawiała szubienice, ziej±c nienawi¶ci± i chęci± zemsty nad każdym członkiem- żołnierzem Brygady ¦więtokrzyskiej. Nie udało się. Wyszli¶my szczę¶liwie''. Przemarsz pocz±tkowo możliwy był dzięki uzgodnieniom z lokalnymi dowódcami Wehrmachtu. Strona niemiecka nakłaniała dowództwo Brygady do wspólnego wyst±pienia na froncie przeciwko Armii Czerwonej. Polacy argumentowali sw± odmowę tym, że jednostka partyzancka jest nieprzystosowana do walk frontowych. Po skierowaniu zgrupowania do o¶rodka w Rozstání (Czechy) dowódca Brygady w porozumieniu z Niemcami wysłał kilka grup dywersyjnych do Polski. Równocze¶nie nawi±zał kontakty z podziemiem czeskim oraz wysłał emisariuszy do wojsk alianckich. Podczas marszu na Zachód liczebno¶ć Brygady zwiększyła się do 1417 żołnierzy. Do jednostki przył±czali się polscy jeńcy z oflagów i stalagów oraz zbiegli robotnicy przymusowi. Po nawi±zaniu kontaktu z armi± amerykańsk± Brygada ¦więtokrzyska oswobodziła niemiecki obóz koncentracyjny w Holiszowie (5 maja 1945 r.) i walczyła u boku jednostek amerykańskich z Niemcami. Na skutek sprzeciwu Brytyjczyków jednostki nie wł±czono do II Korpusu PSZ, została ona rozformowana i wł±czona do Kompanii Wartowniczych przy armii amerykańskiej na terenie amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech.

(Brygada ¦więtokrzyska - Kompanie Wartownicze. Samochód do rozwożenia żołnierzy na służbę
wartownicz±, Bamberg, marzec 1946 r., Michał Ciupik, Tadeusz Biernacki, sierżant N.N.)

(Rafał Sierchuła, IPN Poznań)

Zobacz również :

  • Narodowe Siły Zbrojne (NSZ) i Narosowe Zjednoczenie Wojskowe (NZW) - czytaj...

< Powrót do strony głównej >

a