Działalność Komendy Powiatu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego kryptonim ''Łużyca''-''Łuków'' była związana strukturalnie z 16 Okręgiem NZW ''Mazowsze''-''Orzeł''. Po przeprowadzeniu akcji ujawnienia po lutym 1947 roku sytuacja na terenie Okręgu XVI uległa poważnym zmianom. Pełniący funkcję komendanta Okręgu kpt. Zbigniew Kulesza ,,Młot II'' ujawnił się, a tymczasowe dowództwo przejął dotychczasowy dowódca okręgowego PAS chor. Józef Kozłowski ,,Las'' , który teraz zmienił pseudonim na ,,Vis''. Komenda Okręgu pod kierownictwem chor. Józefa Kozłowskiego ,,Lasa''-,,Visa'' przetrwała do czerwca 1948 roku.

25 czerwca 1948 r. doszło do rozbicia Komendy Okręgu, kiedy to w lesie koło wsi Kraska została otoczona przez siły KBW. W wyniku półtoragodzinnej walki zginęło trzech żołnierzy NZW, a trzech zostało rannych., w tym komendant Okręgu Józef Kozłowski ,,Las''-,,Vis''. Aresztowano dziewięciu członków KO i żołnierzy z ochrony sztabu oraz Janinę Kozłowską, żonę ,,Lasa''-,,Visa''. W ręce organów bezpieczeństwa wpadło około 120 jednostek broni, amunicji i siedem tomów archiwum organizacyjnego.

W wyniku procesu pokazowego, który odbył sie w dniach 26-29 IV 1949 r. w sali kina ,,Jantar'' w Ostrołęce, na kary śmierci skazano siedem osób, wobec trzech Bierut skorzystał z prawa łaski, a pozostali czterej:

  • komendant Okręgu Józef Kozłowski ,,Las''-,,Vis''
  • jego zastepca Piotr Macuk ,,Sęp''
  • szef sztabu Bolesław Szyszko ,,Klon''
  • szef wywiadu i propagandy Czesław Kania ,,Nałęcz''-,,Witold''

w dniu 12 VIII 1949 r. zostali straceni w więzieniu mokotowskim w Warszawie.

 

(Opracowano na podstawie Sławomir Poleszak ''Podziemie antykomunistyczne w łomżyńskiem i grajewskiem 1944-1957'')


< Powrót do strony głównej >


 

a