Patrol ''Pilota'' z oddziału ,,Roja''

Po porzuceniu terenu XVI Okręgu NZW (,,Mazowsze'', ,,Orzeł'') przez jego dotychczasowego komendanta , kpt. Zbigniewa Kuleszę ,,Młota'' Mieczysław Dziemieszkiewicz ,,Rój'' uczestniczył w odprawie kadry podoficerskiej 20 maja 1947 r. we wsi Olszyny, pow. Ostrołęka, w wyniku której zdecydowano o kontynuowaniu działalności zbrojnej i o wyborze nowego komendanta XVI Okręgu NZW - chor. Józefa Kozłowskiego ,,Lasa''. W zreorganizowanym przez ,,Lasa'' XVI Okręgu NZW (,,Orzeł'') M. Dziemieszkiewicz objął funkcję komendanta powiatu o kryptonimie ,,Ciężki'' (1947-1948) i ,,Wisła'' (1949-1951), obejmującego pow. Ciechanów oraz część powiatów Płońsk i Mława, i zarazem dowódcą oddziału partyzanckiego operującego na tym terenie. Jednostka ta, licząca przeciętnie 15-20 partyzantów, występowała zazwyczaj podzielona na 2 lub 3 patrole. Po rozbiciu w czerwcu 1949 r. Komendy Okręgu dowodzonej przez Józefa Kozłowskiego ,,Lasa'' , już w następnym miesiącu sformowana została nowa komenda, kierowana przez dotychczasowego dowódcę KP Maków Mazowiecki krypt. ,,Mściciel'', chor. Witolda Boruckiego ,,Dęba'' , ,,Babinicz''. W sierpniu 1949 r. , po rozbiciu komendy kierowanej przez ,,Babinicza'', ,,Rój''utrzymał się w terenie nadal dowodząc oddziałem partyzanckim. Swój oddział podzielił na 3 patrole, którymi dowodzili: Ildefons Żbikowski ,,Tygrys'', Stanisław Kakowski ,,Kaźmierczuk'' oraz Władysław Grudziński ,,Pilot''.

Tereny Pułtuska i Nowego Dworu Mazowieckiego stały się podstawowym terenem operacyjnym dla ,,Pilota'' , który w samym powiecie pułtuskim zorganizował ponad 50 punktów organizacyjnych (kwater) dla oddziału. ,,Rój'' wysoko oceniał osiągnięcia ,,Pilota'' w pracy organizacyjnej i sam najczęściej przebywał na jego terenie.

Prowadząc w ramach rozpracowania ,,Zbiry'' rutynową prace operacyjną, pułtuska bezpieka dokonała w czerwcu 1950 r. werbunku współpracownika ,,Roja'' z miejscowości Popowo Borowe, gm. Nasielsk. Nowy informator, noszący kryptonim ,,Bartosz'' wykazał się wyjątkową sumiennością i już kilkanaście dni później (22 czerwca 1950 r.) zawiadomił PUBP w Pułtusku o melinowaniu w swoim domu, w Popowie Borowym, 4 partyzantów z patrolu Władysława Grudzińskiego ,,Pilota''. W nocy z 22 na 23 czerwca 1950 r. wieś została otoczona przez pięciusetosobową Grupę Operacyjną, dowodzoną przez mjr Suchego. Akcję wspierały samoloty koordynujące ruch pododdziałów. Okrążeni partyzanci spalili dokumenty i bronili się do wyczerpania amunicji. Podczas próby wyrwania się z ,,kotła'' polegli: Władysław Grudziński ,,Pilot'', Kazimierz Chrzanowski ,,Wilk'' , ,,Ketling'', Czesław Wilski ,,Brzoza'', Hieronim Żbikowski ,,Gwiazda''. Najprawdopodobniej wiedząc, iż znajdują się w sytuacji bez wyjścia, popełnili samobójstwo - wszyscy mieli rany postrzałowe na skroniach.

(Zdjęcie pośmierntne, wykonane przez UB, partyzantów z oddziału Mieczysława Dziemieszkiewicza "Roja" (patrol "Pilota"), poległych 23 VI 1950 roku - Władysław Grudziński ''Pilot'' (drugi od lewej) , Czesław Wilski "Brzoza", Hieronim Żbikowski"Gwiazda" , Kazimierz Chrzanowski"Wilk" )

(Czesław Wilski z patrolu ,,Pilota'')

(Opracowano na podstawie ''Powiat Pułtusk w pierwszej dekadzie rządów komunistycznych'', wyd. IPN)

Obejrzyj :

  • Elegia na śmierć ,,Roja'' - film dokumentalny Jerzego Zalewskiego - obejrzyj...

 


< Powrót do strony głównej >


 

a