Jan Tabortowski ,,Bruzda''

Jan Tabortowski ,,Kusy'', ,,Rot'' , ,,Sikora'' , ,,Bruzda'', ,,Tabor'' , por. WP , mjr AK. Urodził się 16 X 1906 r. w Nowogródku. Po ukończeniu gimnazjum w rodzinnym mieście wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej a następnie do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu.

(Jan Tabortowski - zdjęcie przedwojenne)

W wojnie obronnej 1939 r. walczył jako zastępca dowódcy pociągu pancernego, stanowiącego wsparcie Armii Poznań. Kilkakrotnie ranny w bitwie nad Bzurą, dostał się do niewoli niemieckiej. W styczniu 1940 r. uciekł z niemieckiego szpitala wojskowego. Wciągnięty do SZP , przeszedł do sowieckiej strefy okupacyjnej gdzie organizował konspirację w okolicach Wysokiego Mazowieckiego. Od maja lub czerwca 1940 r. do końca 1941 r. pełnił funkcję Komendanta Obwodu ZWZ Bielsk Podlaski. Od maja 1942 mianowany inspektorem Inspektoratu AK Łomża. Aresztowany 22 XI 1942 r. przez łomżyńskie gestapo uciekł z łomżyńskiego więzienia wraz z kilkunastoma współwięźniami w nocy z 12 na 13 I 1943 r. Mianowany inspektorem Inspektoratu IV Suwałki. Od stycznia 1944 r. szef Motoryzacji Okręgu AK Białystok, a od marca 1944 r. sprawował równocześnie funkcję inspektora Inspektoratu AK Łomża. W akcji ,,Burza'' dowodca oddziału partyzanckiego walczącego z Niemcami. Rozbrojony i aresztowany przez Sowietów 16 VIII 1944 r. Uciekł z niewoli 26 VIII 1944 r. i przez następne kilka miesięcy umyka przed tropiącym go NKWD. Po wyparciu Niemców z terenu Inspektoratu ponownie w konspiracji. Do września 1945 r. pełnił funkcję przewodnika Rejonu ,,D'' w strukturach AKO. W tym okresie przeprowadził kilka brawurowych akcji zbrojnych: 20 IV 1945 r. odbił ze szpitala w Białymstoku swoją łączniczkę, ppor. c.w. Franciszkę Ramotowską ''Iskrę'', w nocy z 8 na 9 V 1945 r. w Grajewie opanował i rozbił wszystkie instytucje terroru i administracji, a 11 V 1945 r. pod wsią Wyrzyki rozbił grupę operacyjna KG MO. Od października 1945 do marca 1947 r. pełnił funkcję prezesa Rejonowego Zrzeszenia WiN. Ujawniony 25 III 1947 r. w PUBP w Łomży.

(Jan Tabortowski - zdjęcie wykonane po wojnie)

Po ujawnieniu wyjechał do Warszawy, gdzie poszukiwał pracy, a nie mając szans na powrót do wykonywanego przed wojną zawodu oficera, rozpoczął studia na SGH. Miał problemy ze znalezieniem pracy i mieszkania. W ciągu trzyletniego pobytu w stolicy kilkakrotnie zmieniał miejsce zatrudnienia. Pod koniec 1947 r. lub na początku 1948 spotkał się w Warszawie ze swoim towarzyszem z czasów okupacji kpt. Stanisławem Cieslewskim ,,Lipcem'', który po powrocie z internowania w ZSRS, początkowo pracował w Fabryce Sklejek w Piszu , a następnie przyjechał do Warszawy. Prawdopodobnie już w 1948 r. zaczęli być inwigilowani przez III Departament MBP. Po raz pierwszy opuścili stolicę w kwietniu 1948 r. i przybyli na teren pogranicza łomzyńsko-grajewskiego. Tam znaleźli kwaterę dla Cieślewskiego, a Tabortowski powrócił do Warszawy.

Prawdopodobnie ostrzeżony przed grożącym mu aresztowaniem ostatecznie opuścił Warszawę w kwietniu 1950 r., odnalazł Cieślewskiego i wspólnie zaczęli się ukrywać i gromadzić uzbrojenie. Oparcie stanowili okoliczni gospodarze, byli członkowie AK-AKO-WiN. Dogodny do schronienia teren stanowiły bagna nadbiebrzańskie. Na grądzie Kobielne wybudowali doskonale zamaskowany podziemny bunkier. Na terenie gmin Przytuły, Jedwabne i Radziłów, spośród swoich dawnych podwładnych stworzyli świetnie funkcjonującą siatkę wywiadowczo-ostrzegawczą.

Już w listopadzie 1950 r. WUBP w Białymstoku chciał powtórzyć manewr zastosowany przeciwko oddziałom Czesława Czyża ,,Dzika'' i Franciszka Kisielewskiego ,,Sosny''. Do miejsca kwaterowania ,,Bruzdy'' i ,,Lipca'' po raz kolejny skierowano agenta Wacława Snarskiego ,,Księżyca'' i pracownika UBP st. sierż. UBP Szymona Urbana. Przygotowano im legendę, według której obaj mieli ocaleć z zagłady oddziału ,,Dzika''. ,,Bruzda'' i ,,Lipiec'' od pewnego czasu otrzymywali sygnały od swojej ,,siatki'' o ,,podejrzanych osobnikach'' poruszających sie po tutejszym terenie. Po upewnieniu się o prawdziwości tych sygnałów obaj agenci zostali zlikwidowani; zwłoki - po przytwierdzeniu do nich kamieni - wrzucono do pobliskich mokradeł.

Wiosną 1951 r. do dwójki partyzantów dołączyli dwaj nowi: Tadeusz Wysocki ,,Zegar'' i Mieczysław Zalewski ,,Żbik''. Pobyt tego ostatniego trwał tylko kilka miesięcy, do sierpnia 1954 r., kiedy uciekł z oddziału. W październiku 1951 r. , po jego aresztowaniu, ,,siatka'' oddziału została częściowo zdekonspirowana a tereny nadbiebrzańskie stały się celem operacji wojskowych. Do nastania zimy z 1951 na 1952 r. partyzanci kwaterowali w bunkrach wybudowanych na grądzie Kobielne. Od stycznia przebywali w bunkrze pod stodołą Wacława Chrostowskiego we wsi Nadbory. Jesienią 1951 r. grupa powiększyła się o trzech ludzi: Aleksandra Śleszyńskiego ze wsi Łoje-Awissa oraz Antoniego i Kazimierza Malinowskich ze wsi Pluty. W sierpniu 1952 r. z oddziału odszedł ,,Lipiec'' , który nawiązał łączność z ukrywającym się samotnie Józefem Ramotowskim ,,Rawiczem'', ujawnionym zastępca prezesa Obwodu WiN Łomża.

Wiosną 1953 r. w grupie pozostali już tylko ,,Bruzda'' i ,,Zegar''. Późną wiosną 1953 r. dołączyli do nich trzej partyzanci: Jan Rogiński ,,Lis'', Wacław Dąbrowski ,,Tygrys''-,,Dziedzic'' oraz Stanisław Marchewka ,,Ryba''. Oddział ponownie liczył pięć osób. Powiększenie się grupy spowodowało wzrost jej aktywności. Oddział w powyższym składzie funkcjonował do 23 sierpnia 1953 r., kiedy podczas akcji w Przytułach poległ dowódca oddziału. Miało to miejsce podczas rozbrajania posterunku MO. Jan Tabortowski ,,Bruzda'', ranny podczas akcji, wobec niemożności zabrania go z miejsca akcji - został dobity dwoma strzałami przez ,,Rybę''. W czasie akcji zginął plut. MO Feliks Skazowski, a ranni zostali st. sierż. Kazimierz Poprawski , referent PUBP w Łomży i Stanisław Zalewski , członek ORMO.

(Jan Tabortowski, zdjęcia pośmiertne wykonane przez UB)

(Sławomir Poleszak, ,,Podziemie antykomunistyczne'')

 

Zobacz również :

  • Opanowanie Grajewa w nocy z 8 na 9 V 1945 r. - czytaj...
  • Robicie Grupy Operacyjnej KG MO z Warszawy pod Wyrzykami 11 V 1945 r. - czytaj...
  • Stanisław Marchewka ,,Ryba'' - czytaj...

 


< Powrót do strony głównej >


 

a