23 sierpnia 1939 roku Rosja Sowiecka zawiera pakt o nieagresji z Rzeszą Niemiecką. Dodatkiem do Paktu jest dodatkowy tajny protokół mówiący o podziale strefy wpływów pomiędzy Rosją Sowiecką i Niemcami po agresji na Polskę.

1 września 1939 roku Niemcy napadają na Polskę.

17 września 1939 ZSRS, łamiąc pakt o nieagresji pomiędzy RP a Rosją Sowiecką , wypełniając zobowiązania wobec Rzeszy Niemieckiej, dokonuje agresji na Polskę.

5 marca 1940 r. Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych Ławrientij Beria kieruje do Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Partii Komunistycznej (bolszewików) adresowane do ,,towarzysza Stalina'' pismo z projektem decyzji o likwidacji polskich jeńców, którzy zostali wzięci do niewoli sowieckiej po agresji 17 września 1939 roku.

3 kwietnia 1940 wyrusza pierwszy transport polskich żołnierzy do Katynia - jednego z miejsc kaźni tysięcy polskich żołnierzy i oficerów. (Wydanie specjalne poświęcone Zbrodni Katyńskiej - zobacz tutaj... )

Po napaści III Rzeszy na Związek Radziecki 22 czerwca 1941 roku, Wielka Brytania rozpoczęła zachęcać polski rząd emigracyjny, do unormowania obustronnych stosunków i podpisania układów sojuszniczych. Rozmowy były bardzo trudne, o czym przekonał się pośrednik radziecki, Iwan Majski (ambasador ZSRR w W. Brytanii).
Ostatecznie jednak doszło do konsensusu i 30 lipca 1941 roku podpisany został układ sojuszniczy. Do historii przeszedł on jako "układ Sikorski-Majski". Treść porozumienia była następująca:

"Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i Rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad zawarły niniejszy układ i postanawiają, co następuje:

Art. 1 Rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad uznaje, ze traktaty sowiecko-niemieckie z 1939 roku, dotyczące zmian terytorialnych w Polsce, utraciły swoją moc. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej oświadcza, ze Polska nie jest związana z jakimkolwiek trzecim państwem żadnym układem zwróconym przeciwko Związkowi Socjalistycznych Republik Rad.

Art. 2 Stosunki dyplomatyczne między obu rządami będą przywrócone po podpisaniu niniejszego układu i nastąpi niezwłocznie wymiana ambasadorów.

Art. 3 Oba rządy zobowiązują się wzajemnie do udzielenia sobie wszelkiego rodzaju pomocy i poparcia w obecnej wojnie przeciwko hitlerowskim Niemcom.

Art. 4 Rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad oświadcza swą zgodę na tworzenie na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad Armii Polskiej, której dowódca będzie mianowany przez Rząd Rzeczpospolitej Polskiej w porozumieniu z rządem Związku Socjalistycznych Republik rad. Armia Polska na terytorium Związku Socjalistycznych Republik rad będzie podlegać w sprawach operacyjnych Naczelnemu Dowództwu Związku Socjalistycznych republik rad, w skład którego będzie się znajdować przedstawiciel Armii Polskiej. Wszystkie szczegóły dotyczące organizacji dowództwa i użycia Armii będą ustalone dalszym układem.

Art. 5 Układ niniejszy wchodzi w życie natychmiast po jego podpisaniu i nie podlega ratyfikacji. Układ niniejszy sporządzony jest w dwóch egzemplarzach, każdy w języku polskim i rosyjskim. Oba teksty mają jednakową moc."
Do układu zostały dołączone dwa tajne protokoły o następującej treści:

Protokół I
1. Różne roszczenia o charakterze tak publicznym, jak prywatnym będą rozpatrywane w dalszych rokowaniach między obu rządami.
2. Protokół niniejszy wchodzi w życie równocześnie z układem z 30 lipca 1941 roku.

Protokół II
1. Z chwilą przywrócenia stosunków dyplomatycznych rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad udzieli amnestii wszystkim obywatelom polskim, którzy są obecnie pozbawieni swobody na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad bądź jako jeńcy wojenni, bądź z innych odpowiednich powodów.
2. Protokół niniejszy wchodzi w życie równocześnie z układem z 30 lipca 1941 roku."

Powyższa umowa jednak nie rozwiązywała kwestii najbardziej drażliwych, tj. przebiegu granicy polskiej na wschodzie. Polski rząd bowiem nie uznał jednostronnych rozstrzygnięć, które zostały zastosowane na obszarze Wileńszczyzny, Zachodniej Ukrainy oraz Białorusi. Z kolei strona radziecka odwoływała się do oficjalnych wyników wyborczych do Zgromadzeń Ludowych tych ziem. To miało stanowić podstawę prawną ich przynależności do Kraju Rad. Zapis na temat anulowania umów z Niemcami z 1939 roku, dla ZSRR, nie był równoznaczny z przywróceniem polskich granic na wschodzie.

Strona polska zgodziła się na zawarcie układu, gdyż decydował o tym fakt wspólnej walki przeciw III Rzeszy oraz chęć poprawy warunków Polaków przebywających na terenie Związku Radzieckiego.

Współpraca i ochłodzenie

Polsce groziła utrata dotychczasowej pozycji ważnego dla Wielkiej Brytanii sojusznika. Związek Radzieckim, choćby z racji swych rezerw ludzkich, był atrakcyjniejszym partnerem dla Wielkiej Brytanii w walce z hitlerowskimi Niemcami. Podpisanie układu lipcowego i nawiązania stosunków międzypaństwowych normowało na daną chwilę stosunki polsko-sowieckie. Józef Stalin zrezygnował chwilowo wskutek tego z organizowania nowych władz polskich w Moskwie. Z kolei polskie władze zyskały dostęp do olbrzymiej liczby Polaków przebywających w ZSRR.

Następnym krokiem współpracy było podpisanie 14 sierpnia 1941 roku polsko-radzieckiej umowy wojskowej. Przewidywała ona jak najszybsze utworzenie armii polskiej na terytorium nowego sojusznika. Ważnym zapisem było również, iż żołnierze byli podporządkowani Polsce, nie Związkowi Radzieckiemu. Armia Polska miała walczyć wspólnie z wojskami radzieckimi i być pod ich komendą na czas operacji wojennych. Mogła być użyta również do wspólnej walki z innymi państwami koalicji antyhitlerowskiej. Ekwipunek i sprzęt wojskowy miały dostarczyć w miarę możliwości obie strony, zaś koszty związane z utrzymaniem armii, miał pokryć Rząd Radziecki. Po wojnie koszty te Polska miała zwrócić.

Dowództwo nad nową armią, zostało powierzone gen. Władysławowi Andersowi. Odzew Polaków przebywających dotychczas w łagrach, był ogromny. Przybywali oni masowo, często wraz z rodzinami. W dwa miesiące od momentu podpisania umowy, sama tylko liczba żołnierzy wynosiła 41 tysięcy.
W grudniu 1941 roku wizytę w Moskwie złożył szef polskiego rządu, gen. Władysław Sikorski. Mimo braku efektu w rozmowach odnośnie granic, zdecydowano o zwiększeniu liczebności polskiego wojska do 96 tysięcy ludzi. Trzecia część tych sił miała być następnie przewieziona do Iranu w celu uzupełnienia wojsk polskich na Zachodzie.
Postanowienia nie spodobały się premierowi Zjednoczonego Królestwa, Winstonowi Churchillowi. Domagał się on bowiem ewakuacji całości polskich sił, chcąc je wykorzystać do obrony interesów brytyjskich na Bliskim Wschodzie. Poprzez to Anglicy świadomie opóźniali dostawy dla polskich sił zbrojnych, do których się zobowiązywali. Mimo nacisków ze strony Sikorskiego, polityka brytyjska, jak się okazało, przyniosła zamierzone efekty.
W lutym 1942 roku liczba sił polskich w ZSRR wynosiła 73 tysięcy żołnierzy. Władze radzieckie zażądały wysłania części tych sił do walki na froncie. Gen. Anders odmówił jednak, co skłoniło władze radzieckie do zmniejszenia racji żywnościowych. Racje te były i tak małe, ponieważ prócz żołnierzy, utrzymywały się z nich tysiące uchodźców. W tej sytuacji część sił ewakuowano do Iranu. W maju 1942 roku Związek Radziecki wstrzymał werbunek do armii polskiej. Latem 1942 roku wskutek posunięć radzieckich, władze polskie i brytyjskie, zdecydowano się na ewakuację całości wojsk do Iranu. W sierpniu Związek Radziecki opuściło blisko 70 tysięcy ludzi, z czego ok. 40 % stanowiła ludność cywilna.

Zerwanie

W kwietniu 1943 roku władze niemieckie obwieściły światu informację o znalezieniu masowych grobów polskich oficerów. Miały się one znajdować w lasach koło Katania (pod Smoleńskiem). Zamordowani według niemieckiego oświadczenia, mieli być żołnierze kampanii wrześniowej, o których los Polska dopytywała się ZSRR od 1941 roku. Zaginęło bowiem około 14 tysięcy ludzi, a jako doświadczona kadra, byliby oni niezwykle przydatni.
Rząd radziecki kategorycznie zaprzeczył, zaś strona polska zajęła stanowisko wyczekujące. Na specjalnym posiedzeniu gabinetu, przyjęto oświadczenie, w którym proszono Międzynarodowy Czerwony Krzyż o zbadanie sprawy. Treść oświadczenia z 17 kwietnia była następująca:

"Nie ma Polaka, który by nie był wstrząśnięty do głębi wiadomością szerzoną przez propagandę niemiecką z największym rozgłosem o odkryciu pod Smoleńskiem, w grobie wspólnym, zmasakrowanych zwłok zaginionych w Związku Radzieckim oficerów polskich i o kaźni, której padli ofiarą. Rząd polski polecił 15 kwietnia br. Swemu przedstawicielowi w Szwajcarii zwrócić się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w Genewie z prośbą o wysłanie delegacji, która zbadała na miejscu istotny stan rzeczy. Pragnąć należy, by nastąpiło bez najmniejszej zwłoki orzeczenie tej instytucji opiekuńczej, której przypadnie w udziale wyświetlenie sprawy i ustalenie odpowiedzialności. Zarazem jednak Rząd Polski, w imieniu narodu polskiego, zaprzecza Niemcom prawa do czerpania ze zbrodni, które zarzuca innym - argumentów w obronie własnej. Pełne hipokryzji oburzenie propagandy niemieckiej nie zakryje przed światem okrutnych ponawianych i trwających wciąż zbrodni dokonanych na Narodzie Polskim."

Rząd radziecki uznał oświadczenie polskie za akt wrogi i 25 kwietnia 1943 roku zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską, stwierdzając w specjalnym oświadczeniu:

"Rząd Radziecki uważa postępowanie Rządu Polskiego w stosunku do Związku Radzieckiego w ciągu ostatniego czasu za zupełnie nienormalne, wykraczające przeciwko wszelkim zasadom i regułom wzajemnych stosunków dwóch państw sojuszniczych. Rządowi Radzieckiemu wiadomo, że ta wroga kampania przeciwko Związkowi Radzieckiemu podjęta została przez Rząd Polski po to, by wykorzystując oszczercze fałszerstwo hitlerowskie, wywrzeć nacisk na Rządzie Radzieckim, w celu wymuszenia ustępstw terytorialnych kosztem interesów Radzieckiej Ukrainy, Radzieckiej Białorusi i Litwy Radzieckiej. Wszystkie te okoliczności zmuszają Rząd Radziecki do stwierdzenia, że obecny Rząd Polski, który stoczył się na drogę zmowy z rządem hitlerowskim, przerwał faktycznie sojusznicze stosunki ze Związkiem Radzieckim oraz stanął na stanowisku stosunków wrogich wobec Związku Radzieckiego.
Na podstawie tego wszystkiego Rząd Radziecki postanowił przerwać stosunki z Rządem Polskim."

Zakończenie

W lasach podkatyńskich, komisja międzynarodowa MCK, stwierdziła, iż w istocie ciała oficerów należą do ludzi zamordowanych wiosną 1940 roku. Miejsce kaźni ponad 4 tysięcy Polaków było w czasie wojny badane jeszcze raz, po przejściu w 1944 roku frontu przez Armię Czerwoną. Specjalna komisja radziecka stwierdziła wtedy, że mord miał miejsce jesienią 1944 roku i winą obarczyła Niemców. Trybunał w Norymberdze sprawy jednak nie poruszył uznając, iż nie podlega jego kompetencji.

Do odnowienia stosunków między Rosją Radziecką, a rządem polskim nigdy już nie doszło. Stalin miał już inne plany co do Polski. Wykorzystując ''sprawę katyńską'' znalazł powód aby zerwać stosunki z legalnym rządem polskim w Londynie. Zaczął realizować plan usadowienia w Polce, w niedalekiej przyszłości, rządu całkowicie podporządkowanego jego woli.

Bolesław Bierut (sowiecki agent NKWD), po wybuchu II wojny światowej zbiegł na tereny okupowane przez Armię Czerwoną . Przebywał potem na terenie ZSRR i na polskich terenach okupowanych przez ZSRR. Zrzekł się obywatelstwa polskiego i przyjął obywatelstwo sowieckie. W ZSRR przyjął nazwisko Bierut od pierwszych sylab nazwisk którymi posługiwał się pełniąc swoje funkcje, w Kominternie : Bieńkowski i w GRU : Rutkowski ) przerzucony został do Polski, gdzie wszedł w skład KC PPR. 5 lutego 1947 został wybrany przez Sejm Ustawodawczy (ukonstytuowany w wyniku sfałszowanych wyborów) na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Kolejnym ogniwem tej agentury, której początki sięgają do 25 kwietnia 1943 roku, jest :

Wojciech Witold Jaruzelski , agent Informacji Wojskowej

Imiona WOJCIECH WITOLD
Nazwisko JARUZELSKI
Nazwisko rodowe
Data urodzenia 06.07.1923
Imię ojca WŁADYSŁAW
Imię matki WANDA
Miejsce urodzenia KURÓW

Członek KC PZPR
Minister Obrony Narodowej
I Sekretarz KC
Premier
Prezydent

Rejestr Centralny Rejestr Agenturalnej Sieci Nr 1, nr [ewidencyjny tajnego informatora] 1846. AIPN, 00197/1 k.31

Księga Inwentarzowa Księga Inwentarzowa Tajnych Współpracowników Nr 1 Zespołu E-1 Odziału VII Głównego Zarządu Informacji WP. Zwerbowany 18.02.1946 AIPN 00197/6

Informacja dot. oficerów wytypowanych do pracy w II Oddziale Sztabu Generalnego WP 09.09.1949 r., tajny informator pseudonim "Wolski", zwerb. 23.03.1946 r., dane z Oddziału I Głównego Zarządu Informacji WP. AIPN BU MBP 4314, k.31-34. Zakończono współpracę najprawdopodobniej w 1954 roku, a na pewno przed 1955 r. Zob. też P. Piotrowski, Sprawa Współpracy Wojciecha Jaruzelskiego z Informacją Wojskową. Rekonesans archiwalny w: Biuletyn IPN nr 1-2 (72-73) styczeń-luty 2007, s. 125 , pobierz ... ( - 5,8 MB )

(Opracowano m.in. na podstawie materiałów z www.wikipedia.pl, www.historiatwiss.republika.pl, www.naszdziennik.pl, biuletynu IPN)

 

Zobacz serwis poświęcony rezydentowi Komorowskiemu - tutaj... :

 

Zobacz również :

  • Jaruzelski zdecydował się wprowadzić stan wojenny mimo odmowy pomocy wojskowej ze strony Kremla. Decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego nie została podjęta po to, by uchronić Polskę przed interwencją sowiecką - czytaj/pobierz... ( 280 kB )
  • ,,Narodziny agentury'' - styczniowe wydanie biuletynu Stowarzyszenia SW Oddział Warszawa - czytaj...
  • Wojciech Jaruzelski, to sowiecki patriota, a zdrajca Polski i narodu Polskiego - TVP Historia ''Towarzysz Generał'' - obejrzyj film...

< Powrót do strony głównej >


 

a