Zdzisław Badocha ''Żelazny''

Urodził się 22 marca 1923 r. w Dąbrowie Górniczej. Syn podoficera Korpusu Ochrony Pogranicza w Nowych Święcianach, harcerz, żołnierz 5. Wileńskiej Brygady AK, podporucznik czasu wojny, dowódca szwadronu w tej brygadzie podczas jej antykomunistycznej kampanii na Pomorzu w 1946 roku. Uważany za najlepszego dowódcę polowego mjr. "Łupaszki" w tym okresie. Znakomite wyszkolenie, zgranie oraz doświadczenie nabyte podczas wielu lat walki, a także nieszablonowe dowodzenie, pozwalało żołnierzom "Żelaznego" unikać starć z dużymi oddziałami i omijać obławy. Major wystąpił z wnioskiem o odznaczenie "Żelaznego" Krzyżem Virtuti Militari, pisząc: "bardzo odważny, dzielny, pełen inicjatywy, wykazał wielką odwagę osobistą". Dowodził m.in. głośną akcją 19 maja 1946 r., o której informowało BBC. Szwadron "Żelaznego" rozbroił tego dnia 7 posterunków milicji w powiatach Kościerzyna i Starogard, zlikwidował dwie placówki UB, rozstrzelał 5 funkcjonariuszy UB, w tym sowieckiego doradcę, oficera NKWD.
"Żelazny" zginął 28 VI 1946 r., otoczony przez UB w okresie leczenia rany. Propaganda komunistyczna przedstawiała go jako bandytę, mordercę. 5 grudnia 2004 r. grupa wolontariuszy upamiętniła ppor. Zdzisława Badochę "Żelaznego", odsłaniając w Czerninie pod Sztumem tablicę pamiątkową na ścianie kościoła parafialnego. 11 kwietnia 2006 r. poświęcono w Czerninie skromny pomnik "Pamięci żołnierzy szwadronu "Żelaznego". Miejsce jego pochówku jest nieznane. O okolicznościach śmierci jego rodzina dowiedziała się dopiero w latach 60.

(od lewej: ppor. Henryk Wieliczko ''Lufa'', por. Marian Pluciński ''Mścisław'', mjr Zygmunt Szendzielarz ''Łupaszko'' , plut. Jerzy Lejkowski ''Szpagat'', ppor. Zdzisław Badocha ''Żelazny", Podlasie, Białostockie 1945)

Marian Pluciński ''Mścisław''

Urodził się w `1912 r. w Żarnowcu. Oficer Wojska Polskiego, student USB, uczestnik wojny obronnej 1939 r., oficer 6. Wileńskiej Brygady AK, dowódca szwadronu w 5. Brygadzie. W uzasadnieniu wniosku o Krzyż Walecznych mjr "Łupaszko" napisał: "W każdej akcji bojowej jest dla żołnierzy przykładem odwagi". Aresztowany przez białostockie UB na skutek donosu, został skazany na śmierć i zamordowany 28 VI 1946 roku. Nawet UB wystawiło mu mimowolnie dobrą opinię: "energiczny, odważny, bandycki upór", na swój sposób interpretując słowo "bandycki". Miejsce pochówku "Mścisława" zostało utajnione.

Jerzy Lejkowski ''Szpagat''

Urodził się w 1924 r. w Wilnie. Harcerz, podporucznik czasu wojny w 5. Wileńskiej Brygadzie AK. Jako jedyny z żołnierzy na pomnikowym zdjęciu przeżył. Ciężko ranny w walce, aresztowany przez UB 6 VII 1948 r., skazany na karę śmierci, zamienioną na 15 lat więzienia. Przez wiele lat był inwigilowany przez SB, zmarł w roku 1992.

O ich życiu i walce z komunistyczną władzą nie da się mówić w oderwaniu od losów 5. i 6. Brygady Wileńskiej AK i mjr. ''Łupaszki''. Ich dzieje wzajemnie się przeplatały. Poniżej przedstawiamy materiały, które pomogą przybliżyć ich postać i innych żołnierzy Brygad Wileńskich :

  • ''Łupaszko'' - mazurskie tropy - czytaj...
  • mjr ''Łupaszko'' i 5. Wileńska Brygada AK - czytaj...
  • Sopocka historia 5. Wileńskiej Brygady - pobierz/zobacz ... ( Acrobat pdf, 0,8 MB)
  • 5. Brygada Wileńska AK na terenie Ostródy - pobierz/zobacz ... ( Acrobat pdf, 0,4 MB)
  • Bohater wyklęty - pobierz/zobacz ... ( Acrobat pdf, 0,2 MB)
  • Ppor. Henryk Wieliczko ''Lufa'' - czytaj...

 



< Powrót do strony głównej >


 

a