Kazimierz Żebrowski ,,Bąk'' - ostatni komendant KP NZW ,,Podhale'' (Wysokie Mazowieckie)

Kazimierz Żebrowski ,,Bąk'' , ,,Dziadek'', kpr. WP, st. Sierż. NZW, urodził się w 1901 r. z Żebry-Wybranowo, pow. Łomża. Jego rodzina wywodziła się ze szlachty zagrodowej. W latach 1913 - 1916 pobierał nauki w Gimnazjum w Zambrowie. Póxniej pracował w rodzinnym gospodarstwie. W 1924 r. przeszedł przeszkolenie rekruckie w 33 pp w Łomzy, a nastepnie słuzył w Powiatowej Komisji Uzupełnień w Łomży. Działał w SN i Akcji Katolickiej. We wrześniu 1939 r. jako kpr. Rez. Zmobilizowany do Policji Państwowej. Podczas wojny obronnej 1939 r. dostał się do niewoli sowieckiej. W rodzinne strony powrócił jesienią 1939 r. W szeregach konspiracji początkowo w SZP, a następnie ZWZ. Ścigany, ukrywał się przed NKWD. Jego rodzina (żona, dwie córki i syn) w dniu 20 VI 1940 r. została deportowana w głąb ZSRS. W 1943 r. przeszedł do NSZ. Latem 1944 r. na czele kilkudziesięcioosobowego oddziału partyzanckiego operował na terenie bagien nadnerwiańskich. Wbrew rozkazom dowództwa NSZ nie zdemobilizował oddziału i kontynuował walkę podczas akcji ,,Burza'' w ramach zgrupowania partyzanckiego dowodzonego przez kpt. Józefa Siejaka ,,Saka'', dowódcy I batalionu 33 pp AK. Pod koniec 1944 r. aresztowany przez NKWD i deportowany w głąb ZSRS. Po kilku miesiącach uciekł, powrócił w rodzinne strony i kontynuował działalność w szeregach NZW. Do akcji amnestyjnej w 1947 r. był dowódca kompanii Szczepankowo, a po niej , w ramach KP NZW ,,Podhale'', objął dowództwo nad I batalionem krypt. ,,Burza'', a od czerwca 1947 r. szefa Wydziału I - organizacyjnego w tejże Komendzie. Od września 1947 r. był komendantem KP ,,Mazur'' - Wysokie Mazowieckie, a od kwietnia 1948 r. komendantem KP ''Podhale''. Tym samym skupił w swoich rękach dowództwo nad obiema Komendami. Po śmierci w dniu 1 lipca 1948 r. komendanta Okręgu płk. Władysława Żwańskiego ,,Błękita'' Żebrowski próbował zająć jego miejsce i kierować konspiracja na szczeblu Okręgu. Nie miał jednak nominacji na to stanowisko, ponieważ w owym czasie nie funkcjonowała już Komenda Główna NZW. Mimo braku nominacji jego rozkazom podporządkowały się komendy ,,Podhale''-,,Mazur'' i Ostrów Mazowiecka krypt. ,,Noc''-,,Tatry''.

,,Bąk'' najdłużej ze wszystkich komendantów pełnił to stanowisko, aż do 3 grudnia 1949 r.

Dzień wcześniej, 2 grudnia o godzinie 19, dowódca II Brygady KBW mjr Tomczakowski otrzymał wiadomość od szefa WUBP w Białymstoku, że dwóch partyzantów, Kazimierz Żebrowski ,,Bąk'' i jego syn Jerzy ps. ,,Konar'' , kwateruje w zabudowaniach Teofila Lipki we wsi Mężenin, pow. Łomża. Informację o tym przekazał do PUBP w Łomży informator o kryptonimie ,,Kanarek''. Tego samego dnia o godz. 23 skoncentrowano w Łomży utworzoną jednostkę w sile 1 kompanii. Po przybyciu na miejsce okrążono wioskę. Wydzielona grupa szturmowa z nastaniem dnia przystąpiła do likwidacji partyzantów. Do stodoły, w której ukrywali się ,,Bąk'' i ,,Konar'' wysłano początkowo dwóch gospodarzy, którzy mieli otworzyć drzwi. Następnie dowodzący operacją wezwał partyzantów do poddania się. W odpowiedzi ,,Konar'' wystrzelił serię z automatu w kierunku żołnierzy KBW. Partyzanci wybiegli tylnymi drzwiami stodoły, ale natknęli się tam na grupę szturmową i linię obławy. Udało się im dobiec do skraju stodoły gdzie ,,Konar'' został ciężko raniony serią z rkm. ,,Bąk'' dobił syna strzałami z pistoletu w głowę. W tym czasie sam został ciężko raniony serią z automatu. Mimo rany próbował biec dalej, ale został wielokrotnie trafiony strzałami z linii obławy, upadł na skraju zabudowań i zdołał się jeszcze zastrzelić. Wraz z jego śmiercią zakończyło się symboliczne funkcjonowanie KP NZW ,,Podhale''.

(ojcies i syn, Kazimierz Żebrowski ,,Bąk'' i Jerzy Żebrowski ,,Konar'', polegli 3 XII 1949 r.)

 

(Opracowano na podstawie Sławomir Poleszak ''Podziemie antykomunistyczne w łomżyńskiem i grajewskiem 1944-1957'' )

 

Zobacz również:

  • Obszerne opracowanie dotyczące por. Kazimierza Żebrowskiego ps. "Bąk" - ostatniego komendanta białostockiego NZW - czytaj...
  • Artykuły dostępne na naszej stronie dotyczące NSZ i NZW - czytaj...

< Powrót do strony głównej >


 

a