Tadeusz Chmielowski ''Klon'' , ''Bartek'' , ''Walter''

12 kwietnia 2007 r. po długiej chorobie odszedł Tadeusz Chmielowski. Konecczanin. Żołnierz AK, dywersant i partyzant. Uczestnik akcji na Końskie w 1943 roku. Współtwórca i organizator "Koneckiego Września". Kronikarz i autor biogramów i wspomnień z czasów II wojny światowej.

Tadeusz Chmielowski urodził się w Końskich 12 marca 1924 r. w rodzinie Mikołaja i Władysławy z domu Jasińskiej. W latach 1937-1940 uczył się w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. św. Stanisława Kostki w Końskich. W latach 1934-1939 należał do Związku Harcerstwa Polskiego. Tyle można powiedzieć o Jego młodości.

W wieku 15 lat skończyła się młodość, a rozpoczęła II wojna światowa i konieczna dorosłość. 1 maja 1941 r. został zaprzysiężony na rotę Związku Walki Zbrojnej. Pod pseudonimem "Klon" wszedł w szeregi plutonu konspiracyjnego nr 201 Komendy Obwodu Koneckiego ZWZ-AK pod dowództwem pchor. Bogumiła Kacerskiego "Maliny". Do stałych zadań grupy dywersyjnej należał transport i konserwacja broni, dozbrajanie oddziału (we współpracy z pracownikami zakładów zbrojeniowych w Skarżysku), rozlepianie antyhitlerowskich plakatów, zakup i tłumaczenie niemieckich instrukcji wojskowych oraz ochrona radiostacji okręgu kilkakrotnie nadającej z Końskich i Koczwary. Na swoim koncie pluton miał poważny sukces, którym było rozbicie koneckiego więzienia w nocy 2/3 listopada 1942 r. W trakcie akcji dywersanci uwolnili oficerów aresztowanych na skutek wsypy niemieckiego agenta i jednocześnie szefa wywiadu komendy obwodu Maksymiliana Szymańskiego "Relampago". Po aresztowaniach, 2 listopada 1942 r. nastąpiła reorganizacja obwodu. Samodzielnie działające plutony konspiracyjne połączone zostały w obwodowy Oddział Dywersji Bojowej pod dowództwem pchor. Zygmunta Wyrwicza "Cumulusa". "Klon" został dowódcą sekcji we wcielonym do oddziału plutonie nr 201. Rozpoczęli współpracę z placówkami AK w Smarkowie i Kopaninach oraz oddziałami Gwardii Ludowej.

W grudniu 1942 r. ODB nawiązał kontakty z przybyłym do Michniowa Cichociemnym ppor. Waldemarem Szwiecem "Robotem", co zaowocowało wspólnymi akcjami. Jako Oddział Dywersji Bojowej żołnierze koneckiej konspiracji poszczycić się mogli atak na posterunek obrony przeciwlotniczej w Czarnieckiej Górze przy dużej współpracy placówki AK Niekłań (24 grudnia 1942 r.), likwidacją niemieckiego agenta Maksymiliana Szymańskiego "Relampago" odpowiedzialnego za koneckie wsypy (25 grudnia 1942 r.). Grupa w marcu 1943 r. wyznaczona była również do ochrony miejsca zrzutowisk, gdzie desantowano sprzęt i spadochroniarzy z Wielkiej Brytanii do Polski. Na początku 1943 r. w koneckim obwodzie zorganizowane zostały oficjalny kurs z zakresu pomocy medycznej w ramach niemieckiej obrony przeciwlotniczej pod kierownictwem lek. Stanisława Zamłyńskiego oraz Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty. Egzamin odbył się 4 lipca 1943 r. Po zdanym egzaminie, do stopnia kaprala awansował strz. Tadeusz Chmielowski "Klon" oraz 13 jego kolegów.

12 lipca 1943 r. po wsypie w konspiracyjnej kryjówce w Końskich, "Klon" pod nowym pseudonimem - "Bartek" oraz pozostali żołnierze Oddziału Dywersji Bojowej zmuszeni zostali do opuszczenia miasta i zorganizowania leśnego oddziału w rejonie Końskich. Dowódcą został kpr. pchor. Kazimierz Chojniarz "Wacek". I tym razem leśny oddział na swoim koncie zanotował akcje dywersyjne: ataki na urzędy i niszczenie dokumentacji kontyngentowej, przecinanie linii telefonicznych, niszczenie oznakowań drogowych i inne działania na szkodę okupanta. Do największych akcji można zaliczyć zniszczenie koneckiej mleczarni oraz napad na administrowane przez Niemców gospodarstwo "Pod 100-tką" na koneckiej Bawarii. Po miesięcznym bytowaniu w lesie, ze względów bezpieczeństwa Oddział Dywersji Bojowej przyłączył się do II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" dowodzonego przez ppor. cc. Waldemara Szwieca "Robota". Nocą 19/20 sierpnia 1943 r. żołnierze obu oddziałów wspólnie przeprowadzili udaną akcję na pociąg towarowy pod Wąsoszem Koneckim. W II Zgrupowaniu kpr. Tadeusz Chmielowski pełnił funkcję sekcyjnego I-szej drużyny w Plutonie III Koneckim dowodzonym przez kpr. Tadeusza Jencza. Z II Zgrupowaniem kpr. "Bartek" przeszedł cały szlak bojowy. Brał udział w akcji na Końskie, akcji kolejowej w Wólce Plebańskiej, przedzierał się w obławie na Wykusie. Podczas walki z Niemcami 13 września 1943 r., osłaniając wycofujących się partyzantów kpr. Chmielowski zasłużył swoją postawą na Krzyż Walecznych. Po śmierci ppoc. cc. "Robota" 14 października 1943 r. II Zgrupowanie zostało częściowo rozformowane. Pluton III Konecki powrócił w okolice Końskich. Do lutego 1944 r. działał jako oddział dyspozycyjny komendy obwodu aż do lutego 1944 r. W marcu 1944 r. oddział dyspozycyjny Komendy Obwodu AK Końskie wszedł w skład Oddziału Partyzanckiego por. Antoniego Hedy "Szarego". Chmielowski pod kolejnym pseudonimem "Walter" pełnił tu funkcję dowódcy drużyny i zastępcy dowódcy 1. plutonu w IV kompanii.

W ramach Akcji "Burza" oddział przemianowany został na II batalion 3 pułku piechoty 2 Dywizji Piechoty Legionów AK. 7 września 1944 r. kpr. "Walter" awansowany został do stopnia plutonowego. Po kursie podchorążych wrzesień - listopad, otrzymał kolejną nominację do stopnia plutonowy podchorąży. W styczniu 1945 r. został awansowany przez dowódcę 3 pułku piechoty do pierwszego stopnia oficerskiego - podporucznika.

Za swą wojenną działalność otrzymał dwukrotnie Krzyż Walecznych, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej, Medal Wojska, Medal Zwycięstwa i Wolności oraz odznaki: Odznaka Grunwaldzka, Odznaka Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury", Honorowa Odznaka Korpusu "Jodła", Odznaka 3 pułku piechoty Legionów AK, Odznaka Oddziału Partyzanckiego "Szarego", Odznaka Żołnierzy Okręgu Radomsko-Kieleckiego.

Po rozwiązaniu Armii Krajowej w styczniu 1945 r., służył aż do października w Ludowym Wojsku Polskim. Pomimo swojej działalności wojennej, wojskowa komisja weryfikacyjna nie uznała Jego szarży i zdegradowała do stopnia szeregowego. Po przejściu do rezerwy Tadeusz Chmielowski zamieszkał w Łodzi. Tu w czerwcu 1946 r. dokończył naukę w liceum ogólnokształcącym i zdał egzamin maturalny. W latach 1946- 1951 studiował na Uniwersytecie Łódzkim, kończąc szkołę z tytułem magister nauk ekonomicznych. W latach 1963-1965 ukończył studia podyplomowe na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. W powojennej rzeczywistości Polski ludowej nie zaznał jednak spokoju. Jak sam pisał o latach 1946-1956 "(...)praca zawodowa na podrzędnych stanowiskach, przerywana szykanami stosowanymi powszechnie w odniesieniu do żołnierzy AK, a w szczególności partyzantów >Ponurego< i >Szarego<.".

W 1957 r. otrzymał stanowisko kierownika działu inwestycji, następnie głównego specjalisty, a od 1962 r. dyrektora miejskiej jednostki inwestycyjnej w Łodzi. W 1975 r. otrzymał etat głównego specjalisty w Wojewódzkim Zarządzie Inwestycji w Łodzi. Pracował tam aż do przejścia na emeryturę w 1989 r. Stabilizacja zawodowa pozwoliła mu również założyć rodzinę. Prywatnie Tadeusz Chmielowski był autorem wspomnień z czasów II wojny. Są to materiały biograficzne poświęcone wielu żołnierzom, z którymi miał okazję walczyć i żyć. Wspomnienia te zawierają nie tylko opisy ludzi, ale również znakomicie i szczegółowo przedstawiają tło społeczne partyzanckiego życia - z problemami dnia powszedniego, służbą, dyżurami, radością i smutkiem ludzi wplątanych w światową historię. Tadeusz Chmielowski większość swoich wspomnień spisał już w 1979 r. Od tamtej pory z różnych przyczyn maszynopis pod roboczym tytułem "Wagary ze Stenem" czekał na publikację. Wreszcie udało się doprowadzić prace wydawnicze do końca. Niestety, książka ukazała się już po śmierci autora.

(Źródło: Opracowano na podstawie artykułu autorstwa Marka Jedynaka z biuletynu ''Wykus'' wydawanych przez Środowisko Świetokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej z roku 2007, oraz książki ''Pozdrówcie Góry Świetokrzyskie'' Cezarecgo Chlebowskiego )

Zobacz : Eugeniusz Kaszyński ''Nurt'' , Jerzy Stefanowski ''Habdank''


< Powrót do strony głównej >


 

a